Planontwikkeling
In de coalitieakkoorden wordt veel aandacht besteed aan de inrichting van de fysieke leefomgeving en de ruimtelijke ordening, via onder meer omgevingsplannen en dorpsvisies. Het is de bedoeling dat die plannen zo breed mogelijk zijn, dus ook met verbindingen met welzijn, zorg en leefbaarheid. Daarnaast willen diverse colleges nieuwe visies ontwikkelen op het sociaal domein, armoedebeleid, gezondheid, inkoopbeleid etc. Aangezien adviseren de kerntaak is, doen adviesraden er goed aan tijdig te bepalen (via een eigen werkagenda) over welke onderwerpen zij willen adviseren. Inhoudelijk belangrijk is de verwevenheid van verschillende levensdomeinen (ondersteuning, armoede, wonen, leefomgeving) vanuit het perspectief van de inwoner die een beroep doet op ondersteuning en zorg. De advisering kan plaatsvinden na consultatie van d(actieve) inwoners, dorps- of wijkraden, belangenorganisaties en inwoners met eigen ervaringen.
Sociaal domein
In het sociaal domein hebben gemeenten de gebruikelijke ambities, zoals zorg op maat, preventie, vroegtijdige ondersteuning en het ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligersorganisaties. De vraag is echter hoe deze voornemens in de praktijk worden gerealiseerd, of de zelfregie en participatie van vooral kwetsbare inwoners daadwerkelijk toeneemt. De adviesraden kunnen de volgende vragen gebruiken als invalshoek bij de concretisering van de voornemens en de plannen door de gemeente:
- Is er daadwerkelijk integrale en onafhankelijke cliëntondersteuning over alle relevante levensgebieden?
- Staan de behoeften van de inwoner centraal?
- Wordt er concrete en integrale ondersteuning geboden?
- Blijft de mogelijkheid voor persoonlijk contact en ondersteuning naast digitale dienstverlening bestaan?
Burgerparticipatie
De wens tot meer burgerparticipatie wordt in algemene zin wel uitgesproken, maar vaak is concretisering nodig. De adviesraden kunnen, afhankelijk van de prioriteit die zij toekennen aan participatie, het volgende doen:
- Een gesprek aangaan met de portefeuillehouder over diens plannen met participatie.
- Meedenken over het participatiebeleid en de nieuw op te stellen participatieverordening.
- Het belang van de inbreng van mensen met eigenervaringen benadrukken bij het evalueren en opstellen van beleid.
- Aangeven dat een diversiteit van vormen van participatie (waaronder burgerberaad) zinvol kan zijn om verschillende groepen burgers te bereiken.
Regionalisering
Regionale samenwerking vinden veel gemeenten belangrijk, maar de risico's daarvan voor de lokale democratie en burgerparticipatie komen nauwelijks aan de orde. De adviesrol van de adviesraden kan door toenemende beleidsvorming op regionaal niveau beïnvloed worden. Adviesraden doen er daarom goed aan zich te verdiepen in de momenten en de wijzen waarop zij de regionale beleidsvorming kunnen beïnvloeden. Wellicht via kennisopbouw van relevante onderwerpen, afstemming met naburige adviesraden of een actieve rol in de regionale participatie-hubs in oprichting.
Over de auteur: Henk Beltman is werkzaam als adviseur en workshopleider voor de Koepel Adviesraden Sociaal Domein.
