De Nationale ombudsman en Kinderombudsman hebben drie onderzoeken gedaan naar de mogelijkheden van volwassenen en kinderen om participatie en invloed te hebben in het sociaal domein. Hiervoor zijn ook leden van diverse advies-, cliënt- en jongerenraden gevraagd naar hun ervaringen. Over het algemeen hoorden we veel positieve geluiden over de uitvoering van hun taak en het contact met de gemeente. Toch zijn er ook verbeterpunten.
Een deel van de adviesraden ziet echt effect van hun werk. Vaak zijn dit adviesraden die een goede werkrelatie hebben met de betrokken (beleids)ambtenaar of de verantwoordelijke portefeuillehouder. Zij voelen zich door hun gemeente serieus genomen: hun adviezen worden waar mogelijk overgenomen en er is vrijwel altijd een terugkoppeling aan adviesraden over wat de gemeente gedaan heeft met hun advies. Daarnaast zijn die adviesraden tevreden over de informatie die zij van de gemeente ontvangen en worden zij goed ondersteund. Helaas hebben niet alle adviesraden deze ervaring. Een aantal vindt dat ze veel moeite moeten doen om gehoord te worden en dat de gemeente hen te weinig in staat stelt om effectief te adviseren. Voor bijna alle adviesraden geldt dat zij minder gewicht hebben wanneer er sprake is van regionale samenwerking, bijvoorbeeld als het gaat om de inkoop van jeugdhulp.
In sommige gemeenten is de cliëntenraad vanuit de Participatiewet opgegaan in een adviesraad sociaal domein. Als hier geen cliënten van de Participatiewet kunnen meepraten, of als hun stem onvoldoende gewicht heeft, gaat dat in tegen de bedoeling van de wetgever*. Als er wel een aparte cliëntenraad is, ervaren ze vaak dezelfde hindernissen bij het uitvoeren van hun taak als sommige adviesraden.
Op beleidsniveau zien we ook dat de positie van jeugdigen minder stevig is dan die van volwassenen. Als er al een jongerenraad is, ervaren deze raden weinig ruimte vanuit de gemeente om mee te praten en mee te denken over kwesties rond de Jeugdwet. Ook missen zij ondersteuning en terugkoppeling vanuit de gemeente. Hierdoor voelen zij zich niet altijd gehoord en gezien.
* artikel 47 van de Participatiewet
Over de auteur: Henriëtte Hemels is onderzoeker bij de Nationale ombudsman, de Kinderombudsman en de Veteranenombudsman. Deze blog maakt deel uit van een drieluik. De eerste blog leest u hier en de tweede blog leest u hier.