Risicogroepen
Het probleem is dat hitte niet overal en niet iedereen gelijk treft. Een versteende stad warmt sneller op dan een groene omgeving, en woningen zonder zonwering houden de warmte langer vast. Van ouderen en chronisch zieken is al langer bekend dat zij gevoeliger zijn voor hittestress. Maar er zijn ook groepen die nog buiten beeld blijven. Ook mensen met autisme of ADHD, transpersonen en mensen die zich eenzaam voelen kunnen gevoeliger zijn voor hittestress. Dit kan te maken hebben met problemen met temperatuurregulatie of moeite met het herkennen van signalen van oververhitting. Mensen met een laag inkomen worden bovendien harder geraakt: zij hebben vaak niet de middelen om hun woning koel te houden en wonen vaker in versteende buurten waar gezondheidsproblemen al vaker voorkomen. Ofwel: de risico’s van extreem weer en de gevolgen daarvan komen vooral bij de mensen in de meest kwetsbare posities terecht.
Maatschappelijke opdracht
Daar moeten we iets aan doen. Kortetermijnmaatregelen zijn vaak simpel en goedkoop, zoals gordijnen dichthouden, voldoende drinken en elkaar in de gaten houden. Maar omgaan met hittestress moet niet (enkel) liggen bij het individu. Hier ligt ook een rol voor lokale overheden en sociaal professionals, in het bijzonder voor sociaal werkers en het opbouwwerk. Op de langeretermijn vraagt de toename van extreem weer namelijk ook om het vergroenen van wijken, het versterken van sociale netwerken en het betrekken van bewoners bij de inrichting van hun leefomgeving. Ook is er meer kennis nodig over hoe professionals bewoners kunnen ondersteunen: hoe zij hittestress kunnen signaleren, welke groepen extra aandacht vragen, wat verlichting kan bieden en hoe zij concreet kunnen ondersteunen. Alleen dan kunnen de ernstige (soms dodelijke) gevolgen van hittestress worden voorkomen.
Rol adviesraden sociaal domein
Anders nemen de risico’s van extreem weer juist toe bij de mensen die al in de meest kwetsbare posities zitten. Ook adviesraden kunnen in hun adviezen, maar ook in hun rol van agenderen en van signaleren, de signalen van inwoners doorgeven. Dit helpt om het thema klimaatverandering en de gevolgen voor inwoners (meer) onder de aandacht te krijgen bij gemeenten, zodat sociaal werkers samen met bewoners, zorg en woningcorporaties ervoor kunnen zorgen dat iedereen de nodige ondersteuning krijgt.
Over de auteur: Karijn van den Berg is senior onderzoeker op het gebied van leefbaarheid en sociale inclusie bij Movisie.
Meer weten over hittestress?
Lees dan het artikel “Hittestress vergroot ongelijkheid: 5 tips voor sociaal werkers” op de website van Movisie. Hittestress is één van de actuele thema's als het gaat om klimaatvraagstukken. Maar denk bijvoorbeeld ook aan de (sociale kant van de) energietransitie, energiearmoede, rechtvaardigheid in subsidie-mogelijkheden etc. waarop adviesraden alert kunnen zijn om aandacht voor te hebben en het perspectief van inwoners te vertegenwoordigen.
