Privésfeer
Wanneer geweld plaatsvindt op straat, in het uitgaansleven of in het criminele circuit, ervaren we het als een maatschappelijk probleem. Wanneer hetzelfde geweld plaatsvindt tussen partners, familieleden of andere naasten, beschouwen we het nog altijd gemakkelijk als iets wat zich afspeelt in de privésfeer. Alsof de voordeur een grens vormt tussen wat van ons allemaal is en wat slechts van enkelen is.
Paradox
Maar geweld houdt zich niet aan zulke grenzen. Kinderen nemen hun ervaringen mee naar school. Slachtoffers nemen hun angst mee naar het werk. Hulpverleners, leerkrachten, politieagenten en zorgprofessionals worden geconfronteerd met de gevolgen. Gemeenten dragen de maatschappelijke kosten. Wat zich achter de voordeur afspeelt, blijft daar zelden. Misschien is dat wel de grootste paradox. Juist omdat huiselijk geweld zo dichtbij komt, houden we het op afstand.
Afhankelijkheid
We spreken liever over incidenten dan over patronen. Liever over relationele problemen dan over machtsmisbruik. Liever over individuele gevallen dan over een maatschappelijk vraagstuk. Daarmee dreigt ook iets anders uit beeld te raken. Huiselijk geweld gaat niet alleen over blauwe plekken of strafbare feiten. Het gaat over afhankelijkheid. Over de mogelijkheid van de ene mens om een andere mens te controleren, te vernederen of te isoleren. Dat mechanisme vinden we afschuwelijk wanneer het wordt toegepast door criminelen, maar herkennen we minder snel wanneer het voorkomt binnen relaties en gezinnen.
Misschien moeten we daarom niet alleen anders naar ondermijning kijken. Misschien moeten we ook anders kijken naar huiselijk geweld. Niet als een privéprobleem met publieke gevolgen, maar als een maatschappelijk probleem dat zich vaak in de privésfeer manifesteert. Want wat we niet willen zien, kunnen we ook niet effectief bestrijden.
Over de auteur: Prof. dr. Janine Janssen is hoofd onderzoek van het Landelijk Expertise Centrum Eer Gerelateerd Geweld van de nationale politie, lector Geweld in Afhankelijkheidsrelaties aan Avans Hogeschool en de Politieacademie en hoogleraar Criminologie en Rechtsantropologie aan de Open Universiteit.
