Het bewijs zit in de uitvoering. Bij Per Saldo krijgen we vele vragen van bezorgde budgethouders: Kan ik mijn zorgverlener straks nog betalen? Wat moet ik allemaal regelen? Wie draait er op voor de kosten van die aanvullende rechten van de zorgverleners? En daar ligt voor ons de essentie. Wat zijn de (financiële) gevolgen hiervan voor de budgethouder? Zijn alle werkgeversplichten uitvoerbaar voor de budgethouder? En komt de continuïteit van de zorg niet in gevaar?
Even terug
Jarenlang was het zo dat budgethouders die een zorgverlener in dienst hadden via een arbeidsovereenkomst voor maximaal 3 dagen per week, onder deze regeling (Rdah). Er hoefden geen werkgeverslasten te worden betaald, maar deze zorgverleners hadden ook minder rechten. Naar aanleiding van een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) in 2023 wordt die uitzonderingspositie afgeschaft voor het pgb. De Tweede Kamer stemde op 4 februari in met het wetsvoorstel Wet aanpassing Regeling dienstverlening aan huis. De wetswijziging is nog niet definitief. De Eerste Kamer moet het voorstel ook nog goedkeuren. De wet gaat dan in met terugwerkende kracht, per 1 januari 2026.
Voortaan hebben zorgverleners die onder deze regeling vallen meer rechten, zoals het recht op een WW-uitkering en langere doorbetaling bij ziekte. Daar kan Per Saldo zich helemaal in vinden. Waar het ons om gaat, is de budgethouder. De budgethouders die onder deze regeling vallen, worden nu volledig werkgever: er moeten werkgeverslasten betaald worden (ongeveer 20% van het loon) en er komen extra werkgeverstaken en -plichten bij.
Werkgeverslasten
De pgb-tarieven worden in veel gemeenten al jaren niet of te laag geïndexeerd (zie mijn vorige blog Drempels bij gemeenten voor het pgb). De maximale pgb-tarieven (en dus de budgetten) zullen nu omhoog moeten, vanwege de werkgeverslasten die moeten worden betaald. Als dat niet gebeurt, ontstaat er een pijnlijke rekensom. De budgethouder kan dan niet anders dan de zorgverlener een lager uurloon betalen (tot 20% lager). Dat mag zomaar niet, enkel met instemming van de zorgverlener.
Voor de budgethouder draagt dit natuurlijk niet bij aan ‘goed werkgeverschap’, een van de doelstellingen van de uitspraak van de CRvB. Voor de zorgverlener wordt het werk financieel minder aantrekkelijk. In een arbeidsmarkt waar overal mensen worden gezocht, is de keuze dan snel gemaakt. Daarmee komt de continuïteit van de zorg in gevaar. Het is dan ook noodzakelijk dat als een budgethouder niet uitkomt, de gemeente compenseert voor deze werkgeverslasten.
Extra budget vanuit Rijk
Gemeenten krijgen vanuit het Rijk middelen om deze extra werkgeverslasten de komende 2 jaar op te vangen. Helaas is dit budget niet geoormerkt. In een tijd waarin gemeenten op veel plekken moeten puzzelen met tekorten, is het zeker geen vanzelfsprekendheid dat dit geld één op één terechtkomt bij de budgethouder, voor wie het bedoeld is.
Veel gemeenten denken bovendien dat zij al een toereikend tarief hanteren, omdat zij de geldende Cao volgen. De werkgeverslasten zitten niet inbegrepen in het Cao-loon, maar komen bovenop dit (uur)loon. Dus ook gemeenten die Cao-lonen hanteren, moeten nu de pgb-tarieven ophogen met de werkgeverslasten (uurloon + werkgeverslasten = maximaal uurtarief).
'Gemeenten, neem je verantwoordelijkheid!'
Onze oproep aan gemeenten is dan ook: neem je verantwoordelijkheid! Zorg voor toereikende pgb-tarieven en verhoog indien nodig de budgetten. Gebruik daarvoor de toegekende middelen vanuit het Rijk. Het is uiteindelijk jullie wettelijke zorgplicht dat de zorg en ondersteuning beschikbaar blijft voor inwoners die er dagelijks van afhankelijk zijn. Zo kunnen zij zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen en zoveel mogelijk deelnemen aan de samenleving.
Werkgevertaken en -plichten
Er wordt heel veel verwacht van budgethouders, zelfs taken die zij niet kunnen uitvoeren. Er bestaan tegenstrijdigheden tussen arbeidsrechtelijke wetten enerzijds en de pgb-reglementen anderzijds. We zien dit nu al bij een aantal onderdelen uit de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WaB) en Wet Verbetering Poortwachter. Nu komt de Wet flexibel werken (Wfw) hier ook nog bij. Budgethouders kunnen hun zorgverleners niet bieden dat zij bijvoorbeeld op een andere locatie kunnen werken, andere taken gaan uitvoeren of de arbeidsduur ophogen.
Waar je werkt en welke taken je uitvoert als pgb-zorgverlener zijn afhankelijk van de zorgvraag van de budgethouder. Daar kan nou eenmaal geen flexibiliteit in zitten voor de zorgverlener. Er kan dan ook helemaal niet van budgethouders worden verwacht dat zij al deze werkgeverstaken en -plichten uitvoeren. Toch vallen zij, als werkgever zijnde, nu wel onder die wetten en regels. De komende tijd gaan we samen met ministeries SZW en VWS en de uitvoerende instanties uitzoeken hoe we deze onuitvoerbare taken voor budgethouders anders kunnen gaan regelen.
Voor de adviesraden
Wij hopen dat adviesraden dit onderwerp zo spoedig mogelijk op tafel leggen bij hun gemeente. Stel vragen als: Hoe worden bij ons de nieuwe tarieven berekend? Worden de werkgeverslasten daarin meegenomen? Hoe worden budgethouders uit onze gemeente geïnformeerd? Hoe kunnen wij budgethouders ondersteunen in hun rol als werkgever? Hoe houdt de gemeente zicht op wat er in de praktijk gebeurt? En vooral: Hoe zorgt de gemeente ervoor dat budgethouders niet (financieel) in de problemen komen als gevolg van deze wetswijziging?
Over de auteur: Hadewych Cliteur is directeur-bestuurder bij Per Saldo
In januari hebben wij alle gemeenteraadsleden gemaild met een brief met vragen over de wetswijziging Rdah.
Heb je vragen hierover? Neem dan contact op met Per Saldo. Of informeer bij je gemeente of bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
Hulp en ondersteuning voor gemeenten
Gemeenten kunnen voor vragen over het beleid, de uitvoering of de compensatie contact opnemen met de VNG. Er is ook een handreiking Rdah beschikbaar van de VNG. Daarin staat veel informatie over deze wetswijziging en hoe je toereikende pgb-tarieven berekent.
