Breng het recht naar de buurt!
We noemen ons land een rechtsstaat. Maar voor wie? Hoe goed je in staat bent om je recht te halen, zou in een rechtsstaat niet af mogen hangen van je postcode of je portemonnee.
Door Lilian Marijnissenvrijdag 30 oktober
Sinds vorig jaar reis ik als kwartiermaker door het hele land. Van Zeeuws-Vlaanderen tot Veendam en van Heerlen tot Den Helder. Overal valt mij op: het dagelijks leven is voor mensen veel te ingewikkeld gemaakt. En dan heb ik het niet alleen over een veel te complexe overheid met een onnavolgbaar systeem van toeslagen en verschillende gemeentelijke regelingen. Dan heb ik het ook over ingewikkelde zorgpolissen, energiecontracten die onleesbaar zijn en grote problemen met verhuurders en werkgevers die zich niet aan de regels houden.
Geld
Mensen met geld bellen een adviseur of schakelen desnoods een advocaat in, maar voor een groot deel van Nederland is dit geen optie. En waar kunnen deze mensen terecht om hun recht te halen? Is Nederland voor hen ook een rechtsstaat? Als je niet het geld hebt om een adviseur in te huren, ben je aangewezen op voorzieningen zoals sociaal raadslieden, het Juridisch Loket of een rechtswinkel. Weet u of deze in uw gemeente aanwezig zijn? En of iedereen hier terecht kan en dit weet te vinden?
Postcoderecht
Daarnaast is deze hulp helaas lang niet overal beschikbaar. Elke gemeente bepaalt namelijk zelf óf er sociaaljuridische hulp is en hoe toegankelijk dit is voor mensen. Soms is er wel wat hulp, maar is deze verstopt op een kantoor waar mensen hoge drempels ervaren om binnen te stappen. Hierdoor ontstaat dus postcoderecht.
Het is daarom hard nodig dat er een minimumniveau aan sociaaljuridische en financiële hulp komt. In de buurt waar mensen wonen, op plekken waar ze tóch al komen. Vrijwilligers zijn hierbij onmisbaar. Zij maken vaak het beste verbinding met inwoners, bieden een luisterend oor, helpen bij praktische zaken en houden contact.
De buurt in
Voor een substantieel deel van de buurten in Nederland zal dit niet genoeg zijn. Door angst voor de overheid (denk aan duizenden onschuldige slachtoffers in het toeslagenschandaal), wantrouwen richting formele instituties, schaamte of onzekerheid zullen mensen niet snel hulp vragen. Hier zal de hulp naar de mensen toe moeten, in plaats van de mensen naar de hulp. De buurt in dus!
U als lid van de adviesraad kunt het gesprek aangaan met uw gemeente. Zijn er sociaal raadslieden? En hebben ze voldoende collega’s, zijn ze goed vindbaar en gaan ze ook actief de buurt in? Dit is een belangrijke verantwoordelijkheid van de gemeente. De zogenaamde ‘POK-middelen’, geld dat gemeenten vanuit het Rijk krijgen naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagschandaal, zijn hiervoor ook in uw gemeente beschikbaar!
Begin 2027 presenteer ik mijn eindrapport. Wilt u op de hoogte blijven? Of mij nog iets meegeven? Stuur dan een e-mail naar info@kwartiermakersjd.nl of volg mij op LinkedIn.
Over de auteur: Lilian Marijnissen – Kwartiermaker landelijk dekkend netwerk sociaaljuridische en financiële hulp