We hebben in het sociaal domein veel aandacht voor de gevolgen van relatieproblemen. Voor jeugdhulp, ondersteuning bij scheidingen, schuldenproblematiek, huisvestingsvraagstukken en maatschappelijke ondersteuning. Maar opvallend weinig aandacht voor relaties zelf.
In mijn werk als zowel adviseur als relatietherapeut zie ik hoe groot die invloed kan zijn. Wanneer relaties onder druk staan, blijven de gevolgen zelden beperkt tot de relatie zelf. Het werkt vaak door in hoe mensen zich voelen, hoe kinderen opgroeien en hoe iemand functioneert op het werk. Veel mensen hebben nooit geleerd waarom ze zich voelen zoals ze zich voelen. Of hoe ze kunnen uitspreken wat er onder hun boosheid, verdriet of terugtrekken zit. Terwijl dat juist zo belangrijk is in het opbouwen van sterke relaties.
Steeds meer gemeenten verkennen hoe relatieondersteuning onderdeel kan worden van hun preventieve aanbod. Eindhoven, Enschede, Gouda, Leusden en Bodegraven-Reeuwijk experimenteren bijvoorbeeld met het programma Houd me Vast, waarin stellen leren begrijpen wat er onder terugkerende ruzies en misverstanden schuilgaat. Opvallend is dat deze gemeenten niet alleen kijken naar individuele hulp, maar juist naar collectieve vormen van ondersteuning. Dat past in een bredere beweging binnen het sociaal domein: van individueel naar collectief en van herstel naar preventie.
Wat mij aanspreekt, is dat het niet alleen gaat over het voorkomen van scheidingen. Het gaat over vaardigheden die stellen - en hun kinderen - hun hele leven kunnen gebruiken. Leren herkennen wat er onder emoties zit, begrijpen waarom gesprekken steeds in hetzelfde patroon terechtkomen, kunnen uitspreken wat ze eigenlijk nodig hebben.
In Eindhoven wordt Houd me Vast inmiddels nadrukkelijk verbonden aan het versterken van de sociale basis. De vraag is daar niet alleen hoe we meer hulp organiseren, maar ook hoe we inwoners beter kunnen ondersteunen voordat problemen uitgroeien tot zorgvragen. Projectleider Maartje van Vugt van WIJeindhoven verwoordt het treffend: "Er zijn nooit genoeg professionals om iedereen individueel te ondersteunen."
Juist daarom wordt gezocht naar een collectieve aanpak. Wat mij daarin aanspreekt, is de kracht van herkenning. Mensen ervaren dat zij niet de enigen zijn die worstelen met terugkerende ruzies, misverstanden of afstand. Relatieproblemen worden minder iets om je voor te schamen en meer iets waar open over gesproken mag worden. Dat normaliseert en verlaagt de drempel om hulp te zoeken. Mensen leren bovendien beter begrijpen wat er tussen hen gebeurt en hoe zij elkaar kunnen bereiken wanneer ze vastlopen. Zoals Van Vugt aangeeft, leidt dat er soms zelfs toe dat begeleiding die eerst meerdere keren per week nodig was, kan worden teruggebracht naar maandelijks contact. Daarmee ontstaat ruimte voor gezinnen die zwaardere ondersteuning nodig hebben.
Als we weten hoeveel invloed relaties hebben op welzijn, gezondheid, opvoeding en participatie, welke plek geven we dan aan het versterken van relaties voordat problemen uitgroeien tot zorgvragen?
Over de auteur: Suzanne Hoogland werkt als adviseur, relatietherapeut en projectleider EFT & Gemeenten bij Stichting EFT Nederland. Vanuit haar werk verbindt zij inzichten uit het sociaal domein met preventieve relatieondersteuning.
Verder lezen
Meer informatie
Meer informatie over preventieve relatieondersteuning en het programma Houd me Vast is te vinden bij Stichting EFT Nederland.