Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat goede sociale bindingen de gezondheid bevorderen. Maar in onze gezondheidszorg en in onze maatschappij ligt de focus vaak op het individu. Wat kunnen adviesraden in het sociaal domein met deze kennis?
In een wereld, waarin we onze gezondheid tot in detail bijhouden, vergeten we soms stil te staan bij iets minder meetbaars: de effecten van sociale verbondenheid. In het sociaal domein weten we het allang: sociaal maakt gezond. Wetenschappelijk onderzoek onderbouwt dit inzicht. In het advies Gezond Verbonden zet de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) dit onderzoek op een rijtje. Sociale relaties, wij noemen het sociale verbondenheid, dragen op drie manieren bij aan gezondheid.
Veel mensen weten niet dat sociale relaties zó belangrijk zijn. Ook dat blijkt uit onderzoek. Mensen werd gevraagd wat volgens hen het belangrijkst is voor hun gezondheid. Ze noemden vooral bewegen, niet roken en een gezond gewicht. Sociale steun en de griepvaccinatie vonden ze het minst belangrijk. Maar het is juist andersom: sociale verbondenheid heeft de grootste invloed op je gezondheid. Meer dan bewegen, een gezond gewicht, niet roken en vaccinatie.
Wat kunnen adviesraden in het sociaal domein met deze kennis? Gezondheid wordt vaak gezien als iets van de zorg, met leefstijl en individuele keuzes als uitgangspunt. Maar wat echt het verschil maakt is hoe mensen samenleven. Sociale verbondenheid is geen “extraatje”, maar één van de sterkste fundamenten van gezondheid. Wie gezondheid serieus neemt, kan niet om sociale verbondenheid heen. Het is een van de krachtigste knoppen om aan te draaien.
Gemeenten spelen een belangrijke rol bij het versterken van sociale verbondenheid. Zij kunnen investeren in ontmoeting, in het bevorderen van vertrouwen en bijdragen aan sterke netwerken in wijken. Zo werken zij niet alleen aan welzijn, maar ook aan het verminderen van zorgdruk, eenzaamheid, polarisatie en jeugdproblematiek. Daarmee doen ze niet alleen de samenleving een plezier, ze bewijzen ook onze overbelaste gezondheidszorg een dienst.
In ons advies pleiten we voor het verschuiven van financiering van individuele zorg naar meer sociaal verbonden zorg. Deze oproep is vooral gericht aan de rijksoverheid en aan de zorgsector. Maar ook gemeenten kunnen de oproep ter harte nemen. Voorzieningen die uit de Wmo, Jeugdwet of Wpg worden gefinancierd, zijn immers meestal individueel gericht.
Adviesraden kunnen gemeenten erop wijzen dat investeren in sociale verbondenheid leidt tot gezondere inwoners. En daarmee tot inwoners die niet alleen gelukkiger zijn, maar ook langer actief kunnen bijdragen aan de samenleving, bijvoorbeeld via betaald- of vrijwilligerswerk. En tot inwoners die minder een beroep hoeven te doen op publieke voorzieningen, zoals de Wmo.
Voor een positieve bijdrage aan gezondheid is versterking van de sociale basis dus geen luxe, maar noodzaak. Met het RVS-rapport in de hand kunnen adviesraden gemeenten ervan overtuigen om (meer) te investeren in sociale verbondenheid- dat is nog steeds hard nodig.
Over de auteurs: Sophie Albers en Aletta Winsemius zijn als senior adviseurs verbonden bij de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving. Sophie heeft mee geschreven aan het advies Gezond Verbonden, werken aan sociale verbondenheid in een geïndividualiseerd zorgstelsel.