SCP-rapport: In contact of uit beeld
Op 13 april 2026 heeft het Sociaal en Cultureel Planbureau het rapport In contact of uit beeld gepubliceerd. Het onderzoek laat zien hoe belangrijk direct contact tussen overheid en burgers is voor tevredenheid over de overheid.
De kern: het gaat in Nederland vaak goed. Twee derde van de mensen is positief over hun contact met de overheid. Tegelijk zien we duidelijke verschillen tussen groepen. Met name basis- en vmbo-geschoolden hebben minder vaak contact en zoeken ook minder vaak contact of mijden de overheid. Hierdoor blijven hun signalen van problemen of onvrede vaker buiten beeld.
Dat is geen detail, maar cruciaal. Want juist in dat contact maakt de overheid verschil; ten eerste voor de responsieve behandeling van alle mensen, en tweede voor positievere ervaringen en beeldvorming.
Bevindingen uit het onderzoek:
- Persoonlijke ontmoetingen worden duidelijk positiever ervaren dan schriftelijke communicatie
- Eigen ervaringen zijn bepalender voor de houding van mensen ten aanzien van de overheid dan beelden uit media
- Het vergoeden van toegebrachte schade door de overheid is belangrijker dan het erkennen ervan voor de goedkeuring van lichte en extremere vormen van protestgedrag
Dit biedt duidelijke kansen voor een overheid die responsief wil zijn, want juist op de kwaliteit van het directe contact hebben overheidsorganisaties invloed. Toch grijpt de overheid die kansen niet als vanzelfsprekend. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de recente aankondiging in de Voorjaarsnota om af te zien van een vergevorderd plan voor proactieve dienstverlening aan mensen van wie bekend is dat ze recht hebben op algemene bijstand, maar daar geen gebruik van maken.
Door juist wel proactief contact te zoeken, signalen van onvrede of afstand beter te herkennen en communicatie beter af te stemmen op wat mensen nodig hebben, kan de overheid burgers niet alleen beter van dienst zijn, maar daarmee ook vertrouwen en stabiliteit versterken. Contact met burgers is een sleutel tot een responsieve en rechtvaardige overheid.
Hier vindt u een visuele samenvatting van het rapport.